अंबाबाई मंदिर परिसराचा कायापालट! भूसंपादनासाठी दुसऱ्या टप्प्याचे सर्वेक्षण सुरू… | Kolhapur Ambabai Temple

कोल्हापूर : कोल्हापूरच्या करवीर निवासिनी श्री अंबाबाई मंदिर (Kolhapur Ambabai Temple) तीर्थक्षेत्र विकास प्रकल्पाला गती देण्यासाठी मंदिर परिसरातील भूसंपादन प्रक्रियेचा दुसरा टप्पा सुरू करण्यात आला आहे. या टप्प्याअंतर्गत आवश्यक जागेचे सर्वेक्षण सुरू असून, ते पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित मिळकतींचे मूल्यांकन करून अहवाल राज्य शासनाने नियुक्त केलेल्या समितीकडे सादर करण्यात येणार असल्याची माहिती देवस्थान समितीचे प्रशासक तथा जिल्हाधिकारी डॉ. विजय राठोड यांनी दिली.

श्री अंबाबाई मंदिर हे राज्यातील प्रमुख धार्मिक आणि पर्यटन स्थळांपैकी एक असून, मंदिर परिसराचा सर्वांगीण विकास करण्यासाठी राज्य शासनाने ६ मे २०२५ रोजी तब्बल १ हजार ४९६ कोटी ९७ लाख रुपयांचा विकास आराखडा मंजूर केला आहे. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यात सुमारे १४३ कोटी रुपयांचा खर्च करण्यात येत असून मंदिर, मुख्य मूर्ती, परिसरातील ६४ योगिनींच्या शिल्पकृती तसेच अन्य ऐतिहासिक वास्तूंचे जतन आणि संवर्धनाचे काम सुरू आहे.

दुसऱ्या टप्प्यात भाविक आणि पर्यटकांसाठी आधुनिक सुविधा उभारण्यावर भर दिला जाणार आहे. यामध्ये दर्शन मंडप, पर्यटन प्लाझा, वाहनतळ (पार्किंग), तसेच इतर आवश्यक सोयी-सुविधांचा समावेश आहे. या सुविधा उभारण्यासाठी मंदिर परिसरात मोठ्या प्रमाणावर भूसंपादन करण्याची आवश्यकता असून त्यासाठी सुमारे ९८० कोटी रुपयांचा निधी उपलब्ध करून दिला जाणार आहे.

यापूर्वी भूसंपादनाच्या पहिल्या टप्प्यात मंदिरालगतच्या दहा मीटर परिघातील सुमारे पाच एकर जागेचे सर्वेक्षण करण्यात आले होते. या सर्वेक्षणामध्ये एकूण १३६ मिळकतींचा समावेश असून त्यांच्या प्रत्यक्ष मूल्यांकनाची प्रक्रिया सध्या सुरू आहे. मात्र, विकास आराखड्याच्या अंमलबजावणीसाठी किमान दहा एकर जागेची आवश्यकता भासू शकते, असा प्राथमिक अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. त्यामुळे आणखी सुमारे पाच एकर जागेच्या सर्वेक्षणालाही सुरुवात करण्यात आली आहे.

सर्वेक्षण पूर्ण झाल्यानंतर सार्वजनिक बांधकाम विभागाकडून संबंधित मिळकतींचे सविस्तर मूल्यांकन केले जाणार आहे. त्यानंतर तयार होणारा अहवाल राज्य शासनाकडे पाठविला जाईल. या अहवालाच्या आधारे नेमक्या किती क्षेत्राचे भूसंपादन करायचे, बाधितांना रोख स्वरूपात भरपाई द्यायची की पर्यायी जागेवर पुनर्वसन करायचे, याबाबत अंतिम निर्णय घेतला जाणार आहे.

प्रकल्पाचा आढावा : Kolhapur Ambabai Temple

दरम्यान, देवस्थान समितीच्या मालकीच्या आणि ताब्यातील जमिनींचीही स्वतंत्र पडताळणी सुरू करण्यात आली आहे. सातबारा उतारे, महसुली नोंदी आणि प्रत्यक्ष ताब्याची स्थिती यांचा अभ्यास करून देवस्थानच्या सर्व जमिनींची अचूक माहिती संकलित केली जात आहे. यासाठी विशेष समितीची स्थापना करण्यात आली आहे.

या पडताळणीमुळे देवस्थानकडे नेमक्या किती जमिनी आहेत, कोणत्या जमिनींची नोंद उपलब्ध आहे आणि कोणत्या ठिकाणी अतिक्रमण झाले आहे, याचे स्पष्ट चित्र समोर येणार आहे. पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर अतिक्रमण आढळलेल्या जमिनींबाबत पुढील कारवाई करण्याबाबत निर्णय घेतला जाणार असल्याचेही डॉ. विजय राठोड यांनी स्पष्ट केले.