झोपेत लाळ गळते? जाणून घ्या कारणे, लक्षणे आणि कोणत्या आजारांचा असू शकतो धोका… | Drooling During Sleep

कोल्हापूर : सकाळी उठल्यानंतर उशीवर लाळेचे सुकलेले डाग दिसणे ही अनेकांसाठी अत्यंत सामान्य बाब असते. बहुतांश लोक याकडे एक साधी सवय म्हणून पाहतात आणि त्याकडे फारसे लक्ष देत नाहीत. काही जण तर याची थट्टा करत हा विषय सहजपणे टाळून टाकतात. मात्र, आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, जर झोपेत लाळ (Drooling During Sleep) गळण्याची समस्या वारंवार किंवा दररोज होत असेल, तर ती केवळ एक सामान्य सवय नसून शरीरात दडलेल्या एखाद्या आरोग्य समस्येचा इशारा असू शकते. त्यामुळे या समस्येकडे गांभीर्याने पाहणे आवश्यक आहे.

वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, आपल्या तोंडातील लाळग्रंथी दररोज सुमारे ०.५ ते १.५ लिटर लाळ तयार करतात. ही लाळ आपल्या आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची असते. अन्न पचनास मदत करणे, तोंड ओलसर ठेवणे, दातांचे संरक्षण करणे आणि तोंडातील हानिकारक जीवाणूंना नष्ट करणे ही लाळेची प्रमुख कार्ये आहेत. दिवसभर आपण नकळतपणे ही लाळ सतत गिळत असतो. त्यामुळे तिची जाणीव होत नाही.

मात्र, रात्री झोपेत असताना परिस्थिती काहीशी बदलते. गाढ झोपेमध्ये शरीरातील स्नायू सैल होतात आणि लाळ गिळण्याची नैसर्गिक प्रक्रिया मंदावते. परिणामी, तोंडात साचलेली लाळ काही वेळा बाहेर गळू लागते. विशेषतः कुशीवर किंवा पोटावर झोपण्याची सवय असलेल्या व्यक्तींमध्ये ही समस्या अधिक दिसून येते. अशा स्थितीत गुरुत्वाकर्षणामुळे तोंडातील लाळ सहजपणे उशीवर वाहू शकते.

नाक बंद असणे हे देखील झोपेत लाळ गळण्याचे एक महत्त्वाचे कारण मानले जाते. सर्दी, ॲलर्जी किंवा सायनसचा त्रास असल्यास अनेकदा व्यक्ती तोंड उघडे ठेवून श्वास घेते. अशा वेळी तोंडातून श्वसन होत असल्याने लाळ बाहेर पडण्याची शक्यता वाढते. याशिवाय, ॲसिडिटी, पित्त किंवा गॅसचा त्रास असलेल्या लोकांमध्ये शरीरात अधिक प्रमाणात लाळ तयार होऊ शकते. रात्री छातीत जळजळ होणे, आंबट ढेकर येणे किंवा अन्ननलिकेत आम्ल वर येणे यामुळेही लाळेचे प्रमाण वाढते आणि झोपेत ती बाहेर गळू शकते.

तज्ज्ञांच्या मते, अधूनमधून लाळ गळणे ही चिंतेची बाब नसली तरी रोजच हा त्रास होत असेल, तर त्यामागे गंभीर आरोग्य समस्या असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. स्लीप ॲप्निया हा झोपेशी संबंधित गंभीर आजार त्यापैकी एक आहे. या आजारामध्ये झोपेत काही सेकंदांसाठी श्वासोच्छ्वास थांबतो. त्यानंतर व्यक्ती अचानक तोंडातून मोठा श्वास घेते आणि त्यामुळे लाळ गळण्याचे प्रमाण वाढू शकते.

याशिवाय, घशात सूज येणे, टॉन्सिल्स वाढणे किंवा घसा दुखत असल्यास लाळ गिळताना अडथळा निर्माण होतो. त्यामुळे लाळ तोंडात साचून राहते आणि झोपेत बाहेर पडते. काही प्रकरणांमध्ये मेंदू आणि नसांशी संबंधित विकारांमुळेही लाळेवर नियंत्रण ठेवणे कठीण होते. अशा स्थितीत शरीराला लाळ गिळण्याचे योग्य संकेत मिळत नाहीत आणि लाळ गळण्याची समस्या निर्माण होऊ शकते.

आरोग्य तज्ज्ञांचा सल्ला आहे की, जर झोपेत लाळ गळण्याची समस्या सातत्याने जाणवत असेल, त्यासोबत घोरणे, झोपेत श्वास अडखळणे, दिवसभर थकवा जाणवणे किंवा घशाशी संबंधित इतर लक्षणे दिसत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. वेळेत निदान आणि उपचार केल्यास संभाव्य गंभीर आजारांवर नियंत्रण मिळवणे शक्य होऊ शकते.